Hannover | Staatsmuseum

Onder een blauwe hemel

#

Historische lichtarchitectuur

Het Staatsmuseum in Hannover is het grootste staatsmuseum van Nedersaksen. De kunstzalen op de tweede verdieping worden gekenmerkt door hun historische daglichtplafonds, ontworpen door Hubert Oswald Ludwig Stier in 1902. Deze dakraamzalen bepaalden lange tijd de ruimtelijke ervaring, waarin licht en architectuur nauw verweven waren.

Noodzaak tot ingrijpen

Door technische degradatie van de dakconstructies werd ingrijpen noodzakelijk. Waterinfiltratie, condensvorming en thermische problemen maakten herstel van de glazen daken onmogelijk. Het sluiten van de daken betekende tegelijk het verdwijnen van het oorspronkelijke daglicht als ruimtelijk principe.

Herinterpretatie van licht en ruimte

Studio DL werd gevraagd de kunstverlichting opnieuw te definiëren, niet als vervanging van daglicht maar als herinterpretatie van de oorspronkelijke lichtarchitectuur. De vraag was hoe een open, lichtgedreven ruimte opnieuw voelbaar kan worden binnen een gesloten gebouwschil.

Uitgangspunt was de architectuur van Stier, waarin het plafond een actief onderdeel vormt van de ruimtelijke beleving. Het lichtplafond is benaderd als architectonische laag die de ruimte opnieuw structureert.

Ontwerp en realisatie

In een iteratief proces zijn schaalmodellen en lichtstudies ontwikkeld en getest in het lichtlaboratorium. Twee varianten zijn op ware schaal in het museum gerealiseerd en samen met curatoren en projectpartners beoordeeld.

Lichtplafond als ruimtelijke ervaring

De gekozen oplossing bestaat uit een statisch lichtplafond met subtiele variaties in blauwtonen. Geen imitatie van daglicht, maar een ruimtelijke interpretatie ervan. De ervaring verandert met positie en beweging van de bezoeker, waardoor elk perspectief een ander beeld van het plafond geeft. Zo ontstaan opnieuw openheid, diepte en atmosferische gelaagdheid.

Spectrale metingen bevestigen dat de oplossing volledig veilig is voor de collectie en geen schadelijke impact heeft op de kunstwerken.

Herstel van ruimtelijke samenhang

De ingreep ging verder dan licht alleen. Hangende lichtrails zijn verwijderd en in enkele zalen zijn plafondhoogtes teruggebracht naar het oorspronkelijke niveau. Subtiele koofverlichting versterkt de samenhang tussen plafond en wanden. Zo keert de focus terug naar de architectonische logica van de ruimte.